Zo voorkom je lensflare bij avond- en nachtfotografie

Zodra je een felle lichtbron in beeld neemt, is de kans groot dat er lensflare in een foto te zien is. Maar wist je dat je deze effecten ook kunt krijgen terwijl er helemaal geen lichtbron te zien is? Hoe komt dit en wat doe je eraan?

Lensflare treedt op als fel licht op het voorste lenselement van een objectief schijnt. Door interne reflecties krijg je dan allerlei lichtverschijnselen in een foto te zien. Dit kan  zowel overdag (felle zon) als ’s avonds en ’s nachts (felle lampen) gebeuren.

Lensflare tijdens avond- en nachtfotografie

Oops. Lensflare door de koplampen van een auto.

De meeste lensflare raak je kwijt door een felle lichtbron zoals de zon of een lantaarnpaal uit beeld te houden. Dat kan op meerdere manieren. Je kunt de camera van de lichtbron wegdraaien, een beetje inzoomen, of je neemt een iets ander standpunt in.

Lukt of kan dat allemaal niet? Probeer de camera dan zo te houden dat lensflare het minst zichtbaar is. Of dat het op een plek terechtkomt waar je het met een fotobewerker makkelijk kunt wegpoetsen. De camera een tikje draaien of kantelen is vaak al genoeg. ’s Avonds en ’s nachts zijn overal lichtbronnen. Het gaat dan vooral om felle lichtbronnen zoals lantaarnpalen en schijnwerpers die vlakbij staan.

Een bijzonder verschijnsel is dat er bij tegenlicht een waas op een deel van de foto kan verschijnen. Alsof er plaatselijk een mistbank hangt. Of je ziet vanaf de zijkant van de foto allemaal lelijke strepen het beeld inlopen. Opmerkelijk is dat dit vooral gebeurt als je een felle lichtbron expres uit beeld laat. Hoe zit dat?

Lensflare tijdens avond- en nachtfotografie

Rechts zijn lelijke lichtstrepen te zien van lichtbronnen die zelf niet in beeld zijn.

Ook al zie je de lichtbron nu niet, het licht valt nog wel op het voorste lenselement. Dit los je op door de lichtbron nog net even wat verder uit beeld te plaatsen. Wat ook kan is het strooilicht met je hand afschermen. Je ziet vanzelf dat je goed zit zodra je de schaduw van je hand op de zonnekap ziet verschijnen. Want dat is het teken dat je de lichtbron tegenhoudt. Let wel op dat je hand niet op de foto komt, want je moet vaak vlak bij de beeldrand zijn.

Lensflare tijdens avond- en nachtfotografie

De lichtbron (lantaarnpaal) is buiten beeld, maar toch wordt de foto overstraald.

Lensflare tijdens avond- en nachtfotografie

Met mijn hand bij de zonnekap heb ik het strooilicht afgeschermd.

Het is vaak lastig om lensflare vooraf te ontdekken. Door de optische zoeker van een spiegelreflex zie je het namelijk niet goed. Werk je in Live View dan gaat het al beter, maar vooral met de digitale zoeker van een systeemcamera is het verschijnsel vaak al te zien voordat je de foto neemt.

O ja. En uiteraard gebruik je altijd de zonnekap. Dus ook ’s avonds en ’s nachts. Want er is dan wel geen zon, er zijn overal felle lichtbronnen. Zonder dat je er erg in hebt sta je misschien vlak naast een lantaarnpaal en zonder lenskap straalt die onbelemmerd op het lensoppervlak. Overigens helpt een zonnekap alleen tegen lichtbronnen die buiten beeld staan. Wat in beeld staat kan het immers niet tegenhouden.


Meer weten over avond- en nachtfotografie? Samen met Jeroen Horlings heb ik hier een boek over geschreven. Het is uitgebracht door uitgeverij Van Duuren Media. In het boek Avond- en nachtfotografie vind je alles wat je nodig hebt om ’s avonds en ’s nachts de prachtigste foto’s te maken.


www.keeskrick.com