Als je foto’s of video’s met een smartphone of camera maakt, hoe moet je het toestel dan vasthouden? Liggend (landschapsstand) of staand (portretstand)? Wat je doet heeft alles te maken met of je “brede” of “hoge” foto’s en filmpjes wilt maken en ook met wat je ermee van plan bent te gaan doen. Hier lees je alles over het waarom en het wanneer.
Tip: Wil ook jij de mooiste foto’s maken met jouw smartphone? Volg dan een workshop smartphone fotografie bij mij. Het maakt niet uit welke telefoon je hebt.
Hoe moet je een camera of telefoon vasthouden tijdens het fotograferen en filmen? Wat wanneer het beste werkt, hangt vooral van twee dingen af: onderwerp en gebruiksdoel.
Passend bij het onderwerp
Allereerst is het onderwerp bepalend voor de vraag of je beter staand of liggend beeld kunt maken. Want sommige onderwerpen komen nu eenmaal beter uit als je een brede foto maakt. Dat wordt ook wel een liggende foto of de landschapsstand genoemd. Ja, ook als er geen landschap in beeld is. Andere onderwerpen daarentegen komen staand beter uit. Zo’n hoge foto wordt dan weer de portretstand genoemd. Ook weer zonder dat er iemand in beeld hoeft te zijn.
Sta je bijvoorbeeld in een oogverblindend landschap, dan toont dat vaak beter op een brede foto. Dus zo toevallig is de term landschapsstand ook weer niet. Wat niet wegneemt dat je er ook best staande foto’s kunt maken. Want niet altijd is alles in de omgeving even mooi of interessant. Met een staande foto breng je dan alsnog die karakteristieke boom of hoge bergpiek prominent in beeld.
Ook een portret komt vaak beter uit als staande foto. Aha, het heet ook nog eens de portretstand. Vooral als je nadrukkelijk de persoon zelf (deels of volledig) op de foto zet. Door een hoge foto te maken, voorkom je dat er allemaal loze ruimte naast de geportretteerde te zien is. Wij zijn nu eenmaal lang, we staan op twee benen. Neem je ook een stukje van de omgeving in beeld, om een meer redactionele of documentaire foto te maken? Dan is een liggende foto zeker wel een goed idee. Hiermee vertel je een verhaal, door iemands woon-, werk-, of leefomgeving te laten zien.
Gebruiksdoel
Daarnaast is het belangrijk om alvast na te denken over de manier waarop jij en anderen deze foto’s of films straks gaan bekijken. Is dat vooral op een computerscherm of televisie? Dan komt het beeldmateriaal beter tot zijn recht als het breed is. Omdat onze beeldschermen dat nu eenmaal ook zijn. Ze zijn breder dan dat ze hoog zijn. Bij beeldmateriaal dat je in de portretstand hebt geschoten, komen dan aan weerszijden lelijke zwarte balken in beeld, waardoor de foto of de film nogal klein wordt en veel minder indruk maakt. Je zou het scherm dan eigenlijk een kwartslag moeten draaien.
Bekijk je het materiaal op je telefoon of tablet? Dan maakt het in principe niet zo heel veel uit. Want je kan het toestel eenvoudig kantelen om een foto of film alsnog beeldvullend te krijgen. Al wordt het wel wat vervelend als je dat per foto of video moet doen. Ideaal is dat het beeldmateriaal automatisch meedraait, zodat het altijd rechtop staat (al gaat het ook weleens mis). Dat we steeds meer met onze telefoons en tablets doen en minder vaak achter de computer kruipen, is zeker wel iets om rekening mee te houden bij het maken van beeldmateriaal!
Website en fotoprints
Vandaar dat een website een wat lastiger geval is. Ooit kwam liggend beeld daar beter op uit. Je bekeek die website immers op je computer met breedbeeldscherm. Maar dat verandert snel. Steeds meer mensen hebben niet meer zo dringend een (desktop of laptop) computer nodig, maar ze beginnen niets zonder telefoon. Dus wat beter werkt, liggend of staand beeld, is nu een stuk lastig te zeggen. Je moet in ieder geval slim zien om te gaan met het feit dat een telefoon vrijwel altijd rechtop wordt gehouden, maar – net als een tablet – net zo makkelijk in de liggende stand kan worden gedraaid.
Druk je foto’s af om ze bijvoorbeeld op te hangen of in te plakken? Dan kan ook weer zowel staand als liggend prima. Het moet dan vooral goed aan de wand of in het fotoboek passen.
Foto- en videoplatformen
Plaats je filmpjes op YouTube, dan heb je liggend beeld nodig. Tenzij het om YouTube Shorts gaat, net als bij de Reels (vroeger IGTV genaamd) van Instagram. Daar plaats je juist vooral staande video’s.
In de tijdlijn van Instagram is dan weer allebei mogelijk, maar… omdat de Instagram-app alleen staand werkt en dus niet roteert zodra je het toestel draait, benut je het scherm alleen optimaal zolang je staand beeld gebruikt. Foto’s én films. Je vult bij staand beeld namelijk veel meer schermoppervlakte dan bij liggend beeld, waardoor dit extra veel indruk maakt. Hetzelfde geldt voor TikTok en SnapChat.
VVS is niet meer
Vaak lees je dat verticale films uit den boze zijn. Er is zelfs een naam voor bedacht: VVS, oftewel Vertical Video Syndrome. Ook wordt het soms als amateuristisch gezien. Wat mij betreft is VVS al geruime tijd achterhaald en is het zeker niet amateuristisch. Verticale films hebben wel degelijk nut. Mits bewust gedaan en voor specifieke doeleinden. Ook in de videowereld is dit besef inmiddels doorgedrongen. Toch moet je er bij films wel iets voorzichtiger mee omgaan dan bij foto’s. Voor foto’s bestaan van oudsher meer mogelijkheden om ze staand te gebruiken.
Voorbereid op de toekomst
Daarnaast valt te verwachten dat er in de toekomst vooral liggend bewegend beeld nodig is en er alsmaar minder vraag zal zijn naar verticaal beeld. Denk alleen al aan ontwikkelingen zoals VR (virtual reality) en AR (augmented reality), waarbij je hetzelfde blikveld nodig hebt als dat wij uit het dagelijkse leven kennen. En dat is nu eenmaal een breed beeld.
Maar goed, het duurt nog wel even voordat VR en AR echt doorbreken en mainstream worden. Het is al vaak geprobeerd en heeft tot nu toe niet doorgezet. Vooral vanwege de onhandige hulpmiddelen die ervoor nodig zijn. Denk aan de vroegere speciale 3D-brillen en de momenteel behoorlijk grote en peperdure headsets :-)
Beste van beide werelden
Al met al zijn er best veel afwegingen als je alleen al kijkt naar de manier waarop we naar beeldmateriaal kijken. Wat ik zelf vaak doe, is beide maken. Dus zowel een liggende als een staande foto. Dan heb ik achteraf altijd de keuze. Op de voorpagina (cover) van een blad past alleen een staande foto perfect, terwijl op een willekeurige pagina zowel staand als liggend beeld mogelijk is en op een dubbele pagina (een spread genaamd, dus twee pagina’s naast elkaar) vooral een liggende foto goed uitkomt.
Je kunt altijd maar beter te veel dan te weinig foto’s hebben!
Staand en liggend fotograferen kan doorgaans heel snel na elkaar gebeuren. Al lukt dat alleen als het niet om een eenmalige en/of kortdurende gebeurtenis gaat.
Filmen in twee oriëntaties is altijd wat bewerkelijker, juist omdat het om bewegend beeld gaat. Er moet dan gedurende een langere periode of twee keer achterelkaar iets te zien zijn dat de moeite van het vastleggen waard is.
Tip: Wil ook jij de mooiste foto’s maken met jouw smartphone? Volg dan een workshop smartphone fotografie bij mij. Het maakt niet uit welke telefoon je hebt.
Op mijn website en in mijn eBooks vertel ik vanuit mijn eigen kennis en ervaring. Wat je hier leest heb ik zelf ondervonden en diepgaand onderzocht, waarbij ik altijd op zoek ga naar de handigste werking, beste oplossing, of slimste methode.
Ook licht ik graag toe waarom iets zo werkt, wanneer bepaald gedrag optreedt en waar je in welke situatie(s) rekening mee moet houden.
Daardoor blijft het bij een tip, advies, of oplossing niet bij het ‘domweg’ uitvoeren van een trucje, maar begrijpt je echt waarom, hoe en wanneer je iets het beste toepast.
