Geplaatst op

Schikkingsvoorstel ANP en Permission Machine wegens auteursrechtelijke inbreuk! (foto gebruik) Dat is schrikken!

Kees Krick Media - Schikkingsvoorstel ANP en Permission Machine wegens auteursrechtelijke inbreuk foto gebruik

Met een plof op de denkbeeldige deurmat rolde vanmiddag zomaar ineens een bericht van Permission Machine namens het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) mijn inbox binnen. Met als bijlage een voorstel tot schikking. Of ik even een forse vergoeding wil betalen, omdat men van mening is dat ik zonder toestemming (zonder licentie) een foto die door het ANP auteursrechtelijk beschermd is op mijn website heb staan. Maar … ik ben zélf fotograaf (en tekstschrijver) en op mijn website staan toch echt alleen maar mijn eigen foto’s! Wat nu?

Vaker krijg ik een e-mail of telefoontje waarin in gewichtige taal met dossiernummers wordt gestrooid en er dringend wordt verzocht zo spoedig mogelijk terug te bellen of een andere actie te ondernemen. Dat ging tot nu toe altijd over zoiets als domeinnamen die men voor te veel geld aan mij wil slijten. Loos alarm dus en valt vooral in de categorie spam of colportage of oplichting of een combinatie hiervan. Na vluchtig scannen smijt ik de berichten dan ook meteen weg.

Ditmaal gaat bij mij een alarmbelletje af, net voordat ik via de Delete-toets het mailtje naar de eeuwige digitale jachtvelden stuur. Na wat veiligheidscontroles durf ik het zelfs heel voorzichtig aan om het bij het schikkingsvoorstel ingesloten pdf-bestand te openen (risico op virussen, malware en wat al niet meer). Verbaasd staar ik naar het scherm. Het lijkt of ik naar een van mijn eigen foto’s kijk! O, dat is ook zo. Want men heeft een schermprintje gemaakt van een stukje van mijn website. Daarop is dan ook mijn eigen foto te zien. Lijkt mij logisch, toch?

Maar… men beweert dat deze foto helemaal niet van mij is!?! Gek, want ik ben midden in de eerste golf van de Coronacrisis toch echt op pad geweest en heb dit beeld met mijn eigen camera gemaakt en daarna bewerkt in Lightroom. Hoe kan dat? De foto op mijn website is niet van een fotograaf aangesloten bij het ANP, nee dit is mijn eigen foto en ik ben niet aangesloten bij het ANP. Dus hoe komt dit beeld in de ANP-database terecht? Schenden zij niet juist mijn auteursrechten?

Dan zie ik dat er in dezelfde PDF nog een andere, kleinere en aanzienlijk slechter zichtbare afbeelding van de vermeende foto is te zien die ik gestolen zou hebben. O, maar dat is mijn foto helemaal niet. Of, oké, één korte tel denk ik dat mijn foto op wonderbaarlijke wijze (illegaal!) in de ANP-database is opgenomen, maar nog voor de tweede tel begint vallen mij de verschillen tussen de twee beelden op. Dit zijn toch echt twee verschillende foto’s.

Niets aan de hand dus. Of toch wel? Want een e-mail van de “ANP Legal Department” met een “schikkingsvoorstel” kun je niet zomaar negeren en er dan van uitgaan dat het daarmee klaar is. Nee, want in dat geval gaat het schikkingsbedrag vast en zeker stapsgewijs (eerder sprongsgewijs) omhoog en staat er voor je het weet een deurwaarder op de stoep. Nee, ik zal zelf in de pen moeten klimmen om aan te geven waarom mijn foto hun foto niet is.

Onzorgvuldige bewijslast

Opmerkelijk genoeg bevat de PDF-bijlage (het schikkingsvoorstel) een zeer uitgebreide toelichting over hoeveel moeite men wel niet heeft gedaan – en vooral welke kosten er gemaakt zijn – om deze “overtreding” te achterhalen en vast te leggen. Hou je vast, ik geef je een korte opsomming…

Allereerst heeft iemand mijn foto moeten opzoeken in de duistere krochten van het internet. Daarna is helemaal met de hand een printscreen gemaakt (zo hé, daarna ben je wel aan een lang weekend toe) en met uiterste inspanning zijn vervolgens mijn adresgegevens uit het niets tevoorschijn getoverd (de “over” pagina misschien die naast de foto staat?). En dan moest de hoogte van de schade nog bepaald worden (staffeltje misschien?) én restte de zware taak om een dossier te openen.

Dat heeft Permission Machine maar liefst 45 minuten gekost, beweert men althans. Vervolgens is ook het ANP nog aan het werk gezet. Want die moest diep in de eigen administratie duiken om te zien of ik hun foto niet toevallig heb gekocht en dat was ook al snel 15 minuten werk. Je snapt het al, onder de streep komen er daardoor nog een behoorlijk aantal kosten bij. En dat voor twee foto’s die overduidelijk anders zijn. Dus hoe zorgvuldig ga je dan te werk en hoeveel tijd heb je er écht aan besteedt…

Even terug naar de realiteit (anno 2020) – want ik ben behoorlijk thuis in de ICT-wereld. Volgens mij komt het eerder ongeveer hier op neer. Permission Machine doorzoekt geautomatiseerd het internet en gebruikt naar het lijkt inferieure beeldanalysesoftware. Die software ziet niet zo goed het verschil tussen foto’s die dan wel op elkaar lijken, maar toch echt aantoonbaar én zelfs voor het blote oog overtuigend verschillend zijn. Vervolgens is via een geautomatiseerde koppeling met het ANP direct nagegaan dat ik geen ANP-foto heb gekocht. En daarop wordt ook weer helemaal automatisch een “dossier” aangemaakt en een e-mail met bijbehorend pdf-aanhangsel verstuurd. Er komt geen mens aan te pas.

Het is iets dat je dag en nacht onbemand kunt laten doorhobbelen. Zelfs tijdens de Coronacrisis. Je hebt er niet eens dure servers of een compleet datacenter voor nodig. Nee, je doet dat tegenwoordig gewoon via de cloud. Desnoods vanuit je zolderkamertje. Natuurlijk weet ik niet precies hoe ze het doen, maar Permission Machine en het ANP zijn hier echt niet één uur (mooi rond getal trouwens) mee aan de slag gegaan. Want dan was er in dit geval helemaal geen schikkingsvoorstel de deur uitgegaan.

Laat het duidelijk zijn: gebruik je zonder toestemming een foto (of tekst of een illustratie of wat dan ook) van iemand anders, dan moet je daar alsnog een vergoeding betalen. Liever zie ik het andersom: betaal nou gewoon zodra je iemands werkt wilt gaan gebruiken. Die foto is er immers niet vanzelf gekomen. Daar heeft iemand veel tijd ingestopt en je maakt gebruik van de jarenlange kennis en ervaring van een professional. Ik benadruk dit nog maar even, want als creatieveling ken ik natuurlijk ook de andere kant van het verhaal: partijen die mijn foto’s of teksten gratis willen hebben, of ze zelfs ongevraagd en dus zonder toestemming of vergoeding zomaar gebruiken. Terecht dus dat een schadevergoeding wordt gevraagd zodra er sprake is van een auteursrechtenschending.

Maar dan verwacht ik wel dat er zorgvuldig te werk wordt gegaan, zodat niemand zomaar onterecht beschuldigd wordt. Dat is namelijk nogal wat.

“Zoek de zeven verschillen”

Nieuwsgierig naar de betwiste foto? Het gaat om een houd-afstand-vanwege-Corona-sticker op de vloer in Amsterdam Centraal Station. Een eenvoudig maar wel mooi tijdbeeld van de bijzonder periode waarin we met z’n allen zitten. Wat zie je allemaal op deze foto? Vooral de grote Corona-sticker op de vloer van de stationshal, met op de achtergrond een rij OV-chipkaart incheckpaaltjes en daarachter weer een fragment van de gang die onder de perrons loopt. Er zijn op deze foto geen mensen in beeld. Kijk, en dan lijken foto’s met nagenoeg alleen een sticker natuurlijk al snel op elkaar. Of toch niet? Laten we er wat meer op inzoomen.

Allereerst zijn op mijn foto twee billboards (beeldschermen) op de achtergrond duidelijk herkenbaar (kijk zelf maar). Terwijl die op de ANP-foto totaal overbelicht zijn. Blauw uitgeslagen en zonder detaillering. Verder is het standpunt en (daardoor) het perspectief anders. Ik stond dichterbij en heb de camera (juist daarom) schuiner omlaag gericht. Terwijl de andere fotograaf meer naar achteren stond en de camera dus meer vooruit heeft gericht.

Daardoor ziet alles er net even anders uit. Zoals de verhouding tussen voorgrond, middengebied en achtergrond – en daarmee of en zo ja hoe voorwerpen elkaar overlappen. Bij de foto’s onderaan dit artikel ga ik hier nog wat dieper op in. Je ziet echt zo dat dit twee totaal verschillende foto’s zijn. Tenminste, als je er langer dan een tel naar kijkt. En vast ook als je goede beeldanalysesoftware inzet. Of toch minstens als je in alle andere gevallen bij een vermeende inbreuk ter controle eerst nog even een echt mens ernaar laat kijken. Lijkt mij handig, voordat je iemand zomaar ergens van beschuldigt.

Want schrikken doe je van zo’n beschuldiging, dat kan ik je wel vertellen. Heel erg schrikken. Zelfs terwijl ik weet dat ik niets verkeerd heb gedaan – het is immers mijn eigen foto. Het is ook nogal wat waar ik zomaar van beschuldigd word. De omgekeerde wereld ook dat ik dit nu moet aantonen, bewijzen, mijzelf verdedigen, alleen maar omdat een ander zijn werk niet doet. Zeer onzorgvuldig te werk gaat zelfs. Want het échte controlewerk en de onderbouwing zit ik nu te doen voor Permission Machine en het ANP. Dat horen zij te doen, en wel voordat ze iemand beschuldigen. Niet ik achteraf, zodra de schade al is aangericht.

In feite ben ík het die een fikse rekening moet sturen. Want al dit gedoe kost mij veel tijd en energie – en bij mij is zowel het uitzoekwerk als alle communicatie eromheen uiteraard niet geautomatiseerd. Verder moet ik ook maar afwachten of aan de andere kant van de lijn nu wel iemand serieus naar mijn foto gaat kijken. Dat kan sowieso makkelijk de nodige dagen (weken?) duren. Want hier moet een echt mens naar kijken, i.p.v. software die onvermoeid 24x7x365 doordraait.

Update: Voor de zekerheid heb ik de afdeling Advocaten & Juristen van de NVJ (Nederlandse Vereniging van Journalisten, waar ik lid van ben) erbij betrokken. Omdat ik mij er niet gerust op voel, gezien het nogal formeel geformuleerde schikkingsvoorstel. Gelukkig geven zij aan dat ik ijzersterk sta omdat het overduidelijk om twee verschillende foto’s gaat. In hun ogen hebben Permission Machine en het ANP geen zaak. Ze verwachten dat ik snel een schriftelijk excuus krijg. Loopt het onverhoopt toch anders, dan zullen ze mij juridisch bijstaan, wat een grote geruststelling is.

Update: Na een kleine week heb ik bericht gekregen dat “na intern onderzoek” is gebleken dat de melding onterecht was en zijn excuses aangeboden. Dus dat hebben we ook weer gehad. Nou hoop ik niet dat het hele verhaal straks weer opnieuw begint met een andere foto op mijn website … Dit is trouwens voor het eerst (en hopelijk voor het laatst) dat ik zelfs een advocaat heb ingeschakeld!

Ps. Uiteraard toon ik in dit artikel alleen mijn eigen foto en niet die van het ANP, want anders… je snapt hem. Wel jammer, want voor een compleet beeld zou ik liever beide foto’s tonen. En nee, ik zet er ook geen link naar de foto in de ANP-database bij. Want liever heb ik dat je mijn foto koopt ;-) Ik kan het wel toelichten aan de hand van een andere foto die ik enkele seconden eerder heb gemaakt.

Ps2. Klopt, ik heb altijd nog de originele (raw-)bestanden én de gps-track waarmee ik onomstotelijk kan aantonen dat ik mijn eigen foto’s gebruik en wanneer (dag en tijdstip) ik onder andere dit beeld daar heb gemaakt. Mocht het zover komen dat dit nodig is. Deze beelden zijn uiteraard tegen betaling op te vragen.

Kees Krick Media - Schikkingsvoorstel ANP en Permission Machine wegens auteursrechtelijke inbreuk foto gebruik
Kees Krick Media - Schikkingsvoorstel ANP en Permission Machine wegens auteursrechtelijke inbreuk foto gebruik
Om je toch een indruk te geven, de onderste foto heb ik een halve minuut eerder gemaakt en die lijkt aanzienlijk meer op de foto van het ANP / Evert Elzinga. Dan heb je alsnog een representatief beeld bij de appels en peren die worden vergeleken. Ik sta hier iets meer naar achteren en de camera is ook meer vooruit gericht. Het perspectief is daardoor anders. Iemand met ook maar een beetje getraind oog ziet dat meteen. Concreet voorbeeldje? De cirkel (sticker) heeft een andere vorm (ovaler, want ik sta hier verder weg). Je kijkt nu de gang in, want de camera is iets meer naar voren gericht, ook weer omdat ik nu verder weg sta. Links van het midden zit de voet van een zwarte pilaar verborgen achter een ov-chippaaltje, bij de bovenste foto niet. En nog steeds zie je bij mij netjes de verlichte billboards (beeldschermen). Bij de ANP-foto zijn dat overbelichte blauwe vlekken. En zo zijn er meer en meer en nog meer verschillen. Je kent die raadsels vast wel: zoek de zeven verschillen… misschien iets voor Permission Machine / ANP om een beetje mee te oefenen in het weekend? Oh nee, dat kost inspanning en gaat niet automatisch, dom van mij.