Regelmatig wordt gesproken over een nieuwe smartphone met een betere telelens. Een telefooncamera die beter presteert is natuurlijk altijd meer dan welkom, alleen verbaas ik mij regelmatig over de reden waarom die telelens beter zou moeten zijn. Want het huidige model heeft dan bijvoorbeeld een vergroting van ‘slechts’ 3x of 5x, terwijl de nieuwe smartphone een telelens heeft die maar liefst 10x vergroot. In de praktijk kan dit een flinke achteruitgang betekenen. Waarom? Dat zit zo.
Tip: Wil ook jij de mooiste foto’s maken met jouw smartphone? Volg dan een workshop smartphone fotografie bij mij. Het maakt niet uit welke telefoon je hebt.
Zodra ik lees of hoor over een nieuwe, verbeterde telelens, verwacht ik dat het vooral gaat over de beeldkwaliteit. Want dat is waar het uiteindelijk allemaal om draait, mooiere foto’s maken met je telefoon. Maar nee, geen woord hierover. Alleen dat het bereik van de telelens flink is vergroot.
Met andere woorden: meer is beter, in plaats van mooier is beter. De indruk wordt gewekt dat een vergroting van 10x of 20x per definitie beter is dan een 3x- of een 5x-telelens. Altijd en voor iedereen.
Welke telelens in een smartphone is beter?
Dat is best raar, wat het gaat er in de praktijk, in het echte leven, vooral om hoe goed een bepaalde lens en camera presteert. Hoe scherp is het beeld, kun je ook de fijne details nog onderscheiden, kloppen de kleuren, is er geen nare vervorming te zien, kun je ook bij weinig licht fotograferen, enzovoort. Dát bepaalt of een nieuwe telelens, of welke andere lens dan ook, een verbetering is.
De vraag of een bepaalde vergrotingsfactor zoals 3x of 10x ‘beter’ is, is echt een heel ander verhaal en veel minder makkelijk te beantwoorden. Dat heeft namelijk weinig tot niets met de (beeld)kwaliteit te maken en juist alles met wat jij met jouw telefooncamera denkt te gaan doen.
Wat fotografeer jij met jouw telefoon?
Voor vogelspotters en wildspotters is een sterke telelens inderdaad ideaal, simpelweg omdat je doorgaans niet dicht bij je onderwerp kunt komen. Of om in de bergen een afgelegen bergpek of berghut vast te leggen.
In een stedelijke, landelijke, of bosrijke omgeving en voor foto’s in en rond het huis heb je er minder aan. Daar is een milde telelens van 3x of 5x doorgaans een stuk veelzijdiger, omdat je er veel meer kanten mee op kunt. Ook voor portretten is 3x of 5x een prima keuze.
Telelens als superverrekijker
Het grootste nadeel van een sterke vergroting zoals 10x is dat je nog maar heel weinig in beeld ziet. Je moet dus behoorlijk ver van je af kunnen kijken, het moet echt gaan om een detail ergens in de verte. Vergelijk zo’n telelens gerust met een enorm sterke verrekijker.
Het maakt daarom nogal uit wat jij voornamelijk en het liefst fotografeert, voor de vraag welke telelens het meest geschikt is voor jou.
Laat ik mijzelf als voorbeeld nemen. Voor mij is een 10x-telelens eerder een achteruitgang dan een vooruitgang. Ook van 5x ben ik nog steeds niet overtuigd. Nogmaals, dat is niet vanwege de fotokwaliteit, maar puur door wat je ermee kunt doen.
Ik fotografeer in uiteenlopende situaties en werk het liefst met een vergroting van 1x, 1,5x, 2x, of hooguit 3x. Soms zou 5x best welkom zijn, maar dat is eerder uitzondering dan regel. Vandaar dat 10x voor mij al helemaal overkill is. Misschien zou 4x een mooi compromis zijn. Of een telefoon met zowel 3x en 5x.
In telelens-land is het nooit genoeg
Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Want ongeacht welke telelens jouw voorkeur heeft en ongeacht wat er op jouw smartphone zit, in sommige situaties komt een nóg sterker exemplaar heel goed van pas. Maar ja, hoe vaak gebeurt dat en hoe erg is dat dan? Daarnaast, hoe sterk de telelens in je telefoon ook is, er zijn altijd sterkere telelenzen mogelijk, dus het houdt nooit op :-)
Beperkingen maken je juist creatief en dat leidt altijd tot betere en mooiere foto’s. Het hebben van de nieuwste, beste en duurste apparatuur is daaraan ondergeschikt, echt waar. Dat is iets wat ik in de vele tientallen jaren die ik al fotografeer heb ontdekt – en met mij vele anderen.
Nogmaals, de ideale sterkte van een telelens is vooral afhankelijk van wat jij het liefst en vaakst met jouw smartphone vastlegt. Voor de een betekent dat wat meer telebereik en voor een ander (zoals ik ;-) een wat minder sterke vergroting.
Smartphone met meerdere telelenzen
Het scheelt natuurlijk enorm als een telefoon een vergroting heeft van zowel 1x als 3x en dan ook nog 5x of 10x. Want met twee telelenzen aan boord heb je extra veel mogelijkheden. Bij een merk als Samsung is dat bij in ieder geval de topmodellen (Samsung Galaxy Ultra) nu al een mogelijkheid. Maar neem de iPhone 15 Pro Max, die heeft helaas alleen 0,5x, 1x en 5x.
Stel dat straks bij de iPhone 16 Pro Max die 5x-telelens wordt vervangen door een 10x-telelens. Dan heb je ineens alleen 0,5x, 1x en 10x! En er zit echt een gigantisch groot gat tussen 1x en 10x. Terwijl je juist al die tussenliggende vergrotingen naar mijn idee veel en veel vaker nodig hebt. Die zijn echt veel nuttiger voor de meeste mensen.
Een 10x-telelens als aanvulling op een 3x-telelens of 5x-telelens is prima, maar niet als enige telelens, als het aan mij ligt.
Een smartphone camera heeft geen zoomlens!
Bij een traditionele camera is dat geen probleem. Want dan koop je gewoon een zoomlens waarmee je traploos kunt inzoomen tussen bijvoorbeeld 1x en 10x. Probleem opgelost.
Maar helaas, bij een smartphone werkt dat anders. Daar zit geen zoomlens op. Kijk maar aan de achterkant van het toestel. Een smartphone heeft meerdere ‘losse lenzen’ en dus meerdere camera’s aan boord, waarbij elk exemplaar een vaste vergrotingsfactor heeft. Zoals een hoofdcamera met een vergroting van 1x en een telelens van bijvoorbeeld 10x (en dan nog een ultragroothoeklens van vaak 0,5x).
Hoe werkt ‘zoomen’ dan wel bij een smartphone?
Wil je met de zojuist genoemde telefoon (met een 1x en 10x camera) vloeiend ‘inzoomen’ naar 3x? Dat kan helemaal niet! Want je hebt alleen twee vaste vergroting: eentje van 1x en nog eentje van 10x. Daarom wordt het beeld van de 1x-hoofdcamera gepakt en net zolang digitaal bijgesneden tot er nog maar één negende van het originele beeld over is om te doen alsof je 3x optisch inzoomt.
(toelichting: het 1x-beeld wordt 3x uitvergroot, dit betekent dat zowel de lengte als de breedte 3x korter worden, waardoor het totale beeldoppervlak dus 9x kleiner wordt)
Via dit digitale zoomen gooi je gigantisch veel beeldmateriaal weg, waardoor de beeldkwaliteit enorm achteruit gaat. Kun je nagaan als je bij deze voorbeeldtelefoon kiest voor zoiets als 6x of 9x ‘zoom’… dat ziet er echt niet meer zo mooi uit.
Iets anders waar ik mij dan ook zeer over verbaas, is dat zelfs gerenommeerde bladen en websites nog steeds spreken over ‘een telelens waarmee je tot 10x optisch kunt inzoomen zonder kwaliteitsverlies’. Dat is namelijk helemaal niet waar en mag anno 2023 / 2024 toch eindelijk weleens bekend zijn bij redacties die al jarenlang schrijven over smartphones…
Telelens met hogere lichtsterkte
Beter dan alleen te kijken naar de vergrotingsfactor van een telelens, is het veel beter om naar de lichtsterkte van deze telelens te kijken om te bepalen of het wel of geen technische verbetering is. Dit staat dus volledig los van de vraag of 5x dan wel 10x om persoonlijke reden handiger is in gebruik.
Praktijkvoorbeeld: in eerste instantie leek het of de 5x-telelens van de Samsung Galaxy S24 Ultra een flinke achteruitgang was vergeleken met de 10x-telelens van de Samsung Galaxy S23 Ultra . Vergeet alleen niet dat de nieuwe telelens flink lichtsterker is geworden. Het zogeheten diafragma is van f/4.9 naar f/3.4 gegaan, wat betekent dat de nieuwe camera meer dan 2x zoveel licht ziet, dat is echt een enorm verschil in de fotografiewereld! Dit maakt het een stuk makkelijker om ook bij weinig licht en in het donker foto’s van hoge kwaliteit te maken.
Daarnaast heeft de beeldsensor van deze 5x-camera ook nog eens een aanzienlijk hogere resolutie, die is namelijk van 10 naar 50 megapixels gegaan, ook weer vergeleken met de vorige 10x-camera.
Technisch gezien is deze 5x-telelens daardoor een flinke verbetering ten opzichte van de oudere 10x-telelens. Ondanks de minder sterke vergroting.
Tip: Wil ook jij de mooiste foto’s maken met jouw smartphone? Volg dan een workshop smartphone fotografie bij mij. Het maakt niet uit welke telefoon je hebt.
Samenvatting
Als het gaat om de telelens in een smartphone is een sterkere vergroting (meer ‘zoom’) zoals 10x in plaats van 5x niet altijd en zeker niet voor iedereen een verbetering. Bij een sterke vergroting zie je namelijk nog maar heel weinig in beeld, waardoor een wat meer bescheiden vergroting voor veel mensen een stuk veelzijdiger en beter bruikbaar is. Ideaal is als er twee telelenzen zijn, zoals 3x en 5x, of 5x en 10x.
Een ander groot nadeel is dat het niet om een optische zoomlens gaat. Dus heb je alleen 1x en 10x op jouw telefoon? Dan moet er voor het volledige gebied ertussen (van 1,1x tot en met 9,9x) flink digitaal worden bijgesneden, waardoor de beeldkwaliteit alsmaar verder achteruit holt.
Een telelens met een wat meer bescheiden vergroting zoals 5x is ook in het voordeel omdat die vaak een veel hogere lichtsterkte heeft dan een 10x telelens. Foto’s bij weinig licht en in het donker worden daar zichtbaar mooier van.
Technisch gezien kan een 5x telelens daarom als winnaar uit de bus komen. Dat staat helemaal los van het gegeven dat om persoonlijke reden een 10x telelens misschien een handigere keuze is.
Op mijn website en in mijn eBooks vertel ik vanuit mijn eigen kennis en ervaring. Wat je hier leest heb ik zelf ondervonden en diepgaand onderzocht, waarbij ik altijd op zoek ga naar de handigste werking, beste oplossing, of slimste methode.
Ook licht ik graag toe waarom iets zo werkt, wanneer bepaald gedrag optreedt en waar je in welke situatie(s) rekening mee moet houden.
Daardoor blijft het bij een tip, advies, of oplossing niet bij het ‘domweg’ uitvoeren van een trucje, maar begrijpt je echt waarom, hoe en wanneer je iets het beste toepast.
