Compositie: de beeldopbouw van jouw foto’s

Compositie houdt in dat je bewust(er) stilstaat bij de beeldopbouw van foto’s die je met een smartphone of andere camera maakt. Wat zet je op de foto en wat laat je liever weg, maar ook, hoe plaats je iets het beste in beeld. Met als doel: een interessantere en spannendere foto maken waarnaar je langer en met meer plezier kijkt. Deze tips helpen bij het opbouwen van het beeld.

Regel van derden

Veel mensen zijn geneigd het hoofdonderwerp precies in het midden te plaatsen. Terwijl iets meer opzij of wat hoger of lager in beeld plaatsen een foto vaak interessanter en spannender maakt om naar te kijken.

Als hulpmiddel kun je de zogeheten ‘regel van derden’ toepassen. Hierbij wordt het beeld via twee horizontale en twee verticale lijnen verdeeld in negen even grote vlakken. Het idee is dat je belangrijke beeldelementen vlakbij een lijn of op het kruispunt van twee lijnen plaatst. Let op: het is puur een hulpmiddel, geen exacte wetenschap, je mag er dus gerust van afwijken (zelf pas ik het heel losjes toe).

Bij de instellingen van jouw telefooncamera (of andere camera) kun je deze hulplijnen zichtbaar maken, zodat je ze direct live op het scherm ziet. Zoek naar een optie genaamd Grid, Raster, of Hulplijnen. Deze witte hulplijnen zie je uiteraard alleen op het camerascherm, ze komen niet op de foto zelf terecht.

Beeldopbouw volgens (ongeveer) de regel van derden maakt een foto spannender om naar te kijken.
Hier heb ik extra duidelijke gele lijnen gebruikt, op je camera zijn het dunne witte lijnen.
Dit is het ‘totaalplaatje’, hierin ga je op zoek naar een interessante / spannende beeldopbouw (en dat is dus de vorige detailopname geworden).
(er zijn altijd meerdere keuzes mogelijk, dus speel vooral met wat je wel en niet in beeld neemt!)
De man op het bankje links en de paal rechts zorgen voor balans.
(alleen het bankje was hier ook prima geweest, omdat de man toevallig op het uiteinde zit)
“Officieel” zou de paal iets meer naar links moeten staan ;-)
Het hoofdonderwerp liever in het midden? Dat werkt vooral goed bij symmetrische foto’s.
(dan nog lukt het vaak om links en rechts ook iets interessants in beeld te zetten)
Ook bij landschappen en natuurfoto’s kun je de regel van derden toepassen.
(hier met als extraatje het contrast tussen een dorre en een groene boom)
In beide symmetrische foto’s wordt je blik dankzij het lijnenspel als het ware de foto in gezogen.
Lijnen kun je gebruiken om de aandacht van de kijker naar het hoofdonderwerp te leiden.
(hier van rechtsonder naar linksboven)
Denk bij lijnen aan een weggetje, zandpad, rijtje bomen of lantaarnpalen, enz.
Ook als het onderwerp heel klein is gaat je aandacht er toch naartoe.

Kader toevoegen

De eerste impuls is vaak om een plek te zoeken waar je een “volledig vrij uitzicht” hebt, maar…
…de foto wordt een stuk spannender als je “iets in je directe omgeving” gebruikt als kader (bladeren, bloemen, enz.)
(in dit geval slechts twee stappen achteruit!)
In stedelijke omgevingen zoek ik graag een (stads)poort of steegje op voor een leuk doorkijkje.
(liefst waar het donkerder is, zodat je een heel donker kader krijgt)
Is het kader licht(er) gekleurd? Dan is het wel zo handig als het iets aan de foto toevoegt.
Standaard probeert een telefooncamera zowel het lichte als donkere deel zichtbaar te maken.
(dankzij de helderheid van het huis én de lijnen van het weggetje gaat je blik als vanzelf naar het huis)
Door expres de helderheid te verlagen springt het lichte hoofdonderwerp er extra goed uit.
(dit lukt het beste als de zon op het hoofdonderwerp schijnt en het kader in de schaduw ligt)

Reflecties

Gebruik regenplassen (en andere glimmende oppervlakken) voor schitterende dubbelbeelden.
(je moet er echt op je hurken bij gaan zitten, want vanaf ooghoogte zie je het niet)
(Winkel)ruiten doen het ook erg goed. Let er wel op dat het uitzicht scherp wordt en niet het raamkozijn!
Nergens een raam of regenplas? Een spiegeltje of het scherm van een tweede smartphone werkt ook :-)
Ook bij reflecties kun je prima de regel van derden toepassen, zoals gebouw links en tram rechts.
Dubbelbeeld: interieur én exterieur tegelijkertijd geeft een mooie vermenging van werelden.

Mensen in beeld

Een foto zonder mensen kan soms wat saai of leeg overkomen: architectuur is net als de straat ontworpen en ingericht voor mensen.
Dit maakt het beeld meteen een stuk levendiger en je vertelt meer een verhaal.
Mooi gebouw maar wat kaaltjes op de voorgrond.
Liever geen onbekende mensen in jouw foto’s? Vanaf de rug gefotografeerd maakt het een stuk anoniemer.
(vaak een handige en mooie oplossing, het gaat nu puur om pose, kleur, vorm, silhouet, enz.)
Let ook op leuke details, zoals hier de terugkerende kleur geel en de drie groepjes van drie.
(drie mensen links, drie automaten, twee personen en een fiets).

Ontleden in ‘dingetjes’

Een ‘eenvoudig trucje’ dat ik vaak (bewust of onbewust) toepas als ik iets op de foto wil zetten, is de omgeving ontleden in ‘dingetjes’. In plaats van alles als één geheel te zien, let ik op de losse ‘onderdelen’ waaruit de omgeving bestaat. Denk aan mensen, voorwerpen, lijnen, vlakken, kleuren, licht, schaduw, opvallende of bijzondere details, enzovoort. Losse beeldelementen dus.

Vervolgens bedenk ik wat ik hiermee wil gaan doen: wat past leuk bij elkaar en wat juist niet?

Wat ik niet mooi vind of er niet goed bijpast, zoals een prullenbak of witte bestelbus, laat ik uit beeld (tenzij het juist daar om draait natuurlijk). Wat juist wel mooi is plaats ik samen met andere leuke elementen op een handige manier in beeld. Op gevoel, of door (losjes) de regel van derden toe te passen. Dat kan door je camera net even anders te richten en/of door een paar passen naar voren, naar achteren, of opzij te zetten.

Hiermee oefen je spelenderwijs hoe je met compositie omgaat. Je leert bewuster kijken en denkt actief na wat je het beste hoe en waar in beeld kunt nemen. Kijken als een fotograaf dus. Veel succes!

Extra informatie

Meer weten? Hier zijn links naar een aantal andere smartphone fotografie artikelen op mijn website:

Hoe ontspiegel je een Selfie

Extra hoge cameraresolutie inschakelen

Wat betekent ‘optische zoom kwaliteit’

Storende objecten weghalen met Gum voor object (Samsung)

Storende objecten weghalen met AI-wisfunctie van fotohulp (Samsung)

Storende objecten weghalen uit een foto (iPhone)

Zo voorkom je een vreemde waas in telefoonfoto’s

Een Live foto (bewegingsfoto) maken of liever burstmodus gebruiken

Welke camera’s zijn echt en welke zijn ‘nep’

Minimale scherpstelafstand

Smartphone macrofoto’s, zijn ze echt of nep?

Onscherp of verspringend beeld bij macrofoto’s

3x, 5x, of 10x: is een grotere telelens altijd beter?

Zo laat je de laatst gebruikte camerastand en jouw aanpassingen onthouden

De beste standpunten in een dierentuin

Schitterende foto’s vanuit een vliegtuigraam

De mooiste nachtfoto’s maak je met je smartphone

Fotograferen met alleen je smartphone tijdens de vakantie

Welke Samsung smartphone is het beste voor fotografie

Welke iPhone is het beste voor fotografie

Een smartphone van Samsung of een iPhone van Apple

Contactformulier


    Controleer dit goed, anders kan ik je niet bereiken.
    Ontvang je geen bevestiging? Probeer het opnieuw.

    Wil je weten hoe anderen mijn workshops ervaren? Hier vind je een kleine verzameling 'wat anderen zeggen' en referenties.

    Al bijna twintig jaar schrijf en fotografeer ik als zelfstandig tekstschrijver en fotograaf voor het grootste fotografieblad van Nederland (Zoom.nl) en andere opdrachtgevers. Daarnaast zijn mijn fotografieboeken uitgegeven door Pearson Education en Van Duuren Media.

    Sinds de eeuwwisseling fotografeer ik met een keur aan digitale camera's (van klein tot groot) en daarvoor werkte ik met analoge fototoestellen.

    Fotograferen met een smartphone doe ik sinds 2011 en in 2016 ben ik als een van de eersten gestart met het geven van workshops smartphone fotografie.

    Op deze speciale fotopagina vind je meer voorbeeldfoto's die ik door de jaren heen met een smartphone heb gemaakt.

    Auteur van:
    - Licht en belichting (eerst als boek uitgegeven, nu een eBook)
    - Kinderen fotograferen (eerst als boek uitgegeven, nu een eBook)
    - Fotograferen met een Olympus E-420 en E-520 (als boek uitgegeven)
    - Avond- & nachtfotografie samen met Jeroen Horlings (als boek uitgegeven)
    - Ricoh GR (eBook)
    - Fujifilm camerastanden (eBook)
    - Straatfotografie (eBook)
    - Lange sluitertijden met ND-filters (eBook)
    - Fotograferen en filmen met je smartphone (eBook)
    - Foto's bewerken met Snapseed (eBook)