Compositie: de beeldopbouw van jouw foto's

Compositie houdt in dat je bewust(er) stilstaat bij de beeldopbouw van foto’s die je met een smartphone of andere camera maakt. Wat zet je op de foto en wat laat je liever weg, maar ook, hoe plaats je iets het beste in beeld. Met als doel: een interessantere en spannendere foto maken waarnaar je langer en met meer plezier kijkt. Deze tips helpen bij het opbouwen van het beeld.

Regel van derden

Veel mensen zijn geneigd het hoofdonderwerp precies in het midden te plaatsen. Terwijl iets meer opzij of wat hoger of lager in beeld plaatsen een foto vaak interessanter en spannender maakt om naar te kijken.

Als hulpmiddel kun je de zogeheten ‘regel van derden’ toepassen. Hierbij wordt het beeld via twee horizontale en twee verticale lijnen verdeeld in negen even grote vlakken. Het idee is dat je belangrijke beeldelementen vlakbij een lijn of op het kruispunt van twee lijnen plaatst. Let op: het is puur een hulpmiddel, geen exacte wetenschap, je mag er dus gerust van afwijken (zelf pas ik het heel losjes toe).

Bij de instellingen van jouw telefooncamera (of andere camera) kun je deze hulplijnen zichtbaar maken, zodat je ze direct live op het scherm ziet. Zoek naar een optie genaamd Grid, Raster, of Hulplijnen. Deze witte hulplijnen zie je uiteraard alleen op het camerascherm, ze komen niet op de foto zelf terecht.

Beeldopbouw volgens (ongeveer) de regel van derden maakt een foto spannender om naar te kijken.

Hier heb ik extra duidelijke gele lijnen gebruikt, op je camera zijn het dunne witte lijnen.

De man op het bankje links en de paal rechts zorgen voor balans.
(alleen het bankje was hier ook prima geweest, omdat de man toevallig op het uiteinde zit)

“Officieel” zou de paal iets meer naar links moeten staan ;-)

Ook bij landschappen en natuurfoto’s kun je de regel van derden toepassen.
(hier met als extraatje het contrast tussen een dorre en een groene boom)

Het hoofdonderwerp liever in het midden? Dat werkt vooral goed bij symmetrische foto’s.
(dan nog lukt het vaak om links en rechts ook iets interessants in beeld te zetten)

In beide symmetrische foto’s wordt je blik dankzij het lijnenspel als het ware de foto in gezogen.

Lijnen kun je gebruiken om de aandacht van de kijker naar het hoofdonderwerp te leiden.
(hier van rechtsonder naar linksboven)
Denk bij lijnen aan een weggetje, zandpad, rijtje bomen of lantaarnpalen, enz.

Ook als het onderwerp heel klein is gaat je aandacht er toch naartoe.

Kader toevoegen

De eerste impuls is vaak om een plek te zoeken waar je een “volledig vrij uitzicht” hebt, maar…

…de foto wordt een stuk spannender als je “iets in je directe omgeving” gebruikt als kader (bladeren, bloemen, enz.)
(in dit geval slechts twee stappen achteruit!)

In stedelijke omgevingen zoek ik graag een (stads)poort of steegje op voor een leuk doorkijkje.
(liefst waar het donkerder is, zodat je een heel donker kader krijgt)

Is het kader licht(er) gekleurd? Dan is het wel zo handig als het iets aan de foto toevoegt.

Standaard probeert een telefooncamera zowel het lichte als donkere deel zichtbaar te maken.
(dankzij de helderheid van het huis én de lijnen van het weggetje gaat je blik als vanzelf naar het huis)

Door expres de helderheid te verlagen springt het lichte hoofdonderwerp er extra goed uit.
(dit lukt het beste als de zon op het hoofdonderwerp schijnt en het kader in de schaduw ligt)

Reflecties

Gebruik regenplassen (en andere glimmende oppervlakken) voor schitterende dubbelbeelden.
(je moet er echt op je hurken bij gaan zitten, want vanaf ooghoogte zie je het niet)

Winkelruiten doen het ook erg goed. Let er wel op dat het uitzicht scherp wordt en niet het raamkozijn!

Ook bij reflecties kun je prima de regel van derden toepassen, zoals gebouw links en tram rechts.

Nergens een raam of regenplas? Een spiegeltje of het scherm van een tweede smartphone werkt ook :-)
(dit is een make-upspiegeltje van 5x7cm, kost nog geen twee euro)

Mensen in beeld

Een foto zonder mensen kan soms wat saai of leeg overkomen: architectuur is net als de straat ontworpen en ingericht voor mensen.

Dit maakt het beeld meteen een stuk levendiger en je vertelt meer een verhaal.

Mooi gebouw maar wat kaaltjes op de voorgrond.

Liever geen onbekende mensen in jouw foto’s? Vanaf de rug gefotografeerd maakt het een stuk anoniemer.
(vaak een handige en mooie oplossing, het gaat nu puur om pose, kleur, vorm, silhouet, enz.)

Let ook op leuke details, zoals hier de terugkerende kleur geel en de drie groepjes van drie.
(drie mensen links, drie automaten, twee personen en een fiets).

Detailopnamen

Maak behalve overzichtsfoto’s, dus waarop iets in z’n geheel is te zien, ook één of meer detailfoto’s om dat gedeelte extra goed uit te lichten.

Overzichtsfoto. De vele schuine lijnen maken de foto dynamischer en leiden de blik van de kijker door de foto.
Van het gedeelte rechts bovenin heb ik ook een detailfoto gemaakt.

Compositie - de beeldopbouw van jouw foto's - Kees Krick Media — Dat is deze foto geworden, die heb je eerder gezien bij de regel van derden.
In plaats van schuin vanuit een hoek ditmaal recht van voren gefotografeerd.
Rechte lijnen (horizontaal en verticaal) geven een rustiger beeld dan diagonale (schuine) lijnen

Ontleden in ‘dingetjes’

Een eenvoudig trucje dat ik vaak (bewust of onbewust) toepas als ik iets op de foto wil zetten, is de omgeving ontleden in ‘dingetjes’. Kijk niet naar het geheel, maar naar waar het uit bestaat. Denk aan mensen, voorwerpen, lijnen, vlakken, kleuren, licht en schaduw, enzovoort. In plaats van één groot geheel, zie je dan ineens allemaal “losse” beeldelementen. Vervolgens bedenk je wat je hiermee gaat doen: wat past leuk bij elkaar en wat juist niet.

Wat je niet mooi vindt of er niet bijpast, zoals een prullenbak of witte bestelbus, laat je uit beeld (tenzij het juist daar om draait natuurlijk). Net zo plaats je wat juist wel mooi is samen met allerlei andere leuke elementen op een handige manier in beeld. Op gevoel, of door (losjes) de regel van derden toe te passen.

Dat kan door je camera anders te richten en/of door een paar passen naar voren, naar achteren, of opzij te doen.

Hiermee oefen je spelenderwijs hoe je met compositie omgaat. Je leert bewuster kijken en denkt actief na wat je het beste hoe en waar in beeld kunt nemen. Veel succes!